«Ekar» vart teken hand om i siste liten av nokre ivrige fartøysentusiastar, og skuta er ein fin representant for desse arbeidshestane som det var svært mange av langsetter norskekysten for berre nokre tiår sidan. Foto: Eivind Lande©Riksantikvaren.

Det blir særleg lagt vekt på den kronologiske, tekniske og funksjonelle breidda i utvalet. Dessutan skal fartøy frå heile kysten vere representerte.

Riksantikvaren gir økonomiske tilskot til antikvarisk istandsettjing og vedlikehald av verneverdige fartøy.  Riksantikvaren kan òg frede fartøy eller gi fartøy ein formell status som «verna skip».

Det er omlag 230 eldre fartøy som har vernestatus gjennom frivillige avtalar med Riksantikvaren. Seks fartøy er freda, og fire er varsla freda. Båtar som er eldre enn 50 år kan ikkje førast ut av landet utan løyve frå Riksantikvaren.

Fartøyvernet blir halde oppe av ein omfattande frivilleg innsats. Den frivillege verksemda er i stor grad retta mot drift og vedlikehald av fartøy som er i aktiv bruk.

Fartøyvernsentra

Det er viktig å sikre handverkskompetanse for å ta vare på fartøya. Dette blir mellom anna gjort frå tre nasjonale senter for fartøyvern: Hardanger fartøyvernsenter og Nordnorsk fartøyvernsenter og båtmuseum i Gratangen for bevaringsoppgåver knytt til fartøy av tre, og Bredalsholmen dokk og fartøyvernsenter ved Kristiansand for arbeid med stålskip.

Sentra har som hovudoppgåve å utføre større oppdrag knytt til dokumentasjon og restaurering av verneverdige fartøy, og å dokumentere og føre vidare viktige tradisjonar knytt til sjølve handverket.